ЁЯТ╝ ITR рдХрдм рдл़ाрдЗрд▓ рдХрд░ें ? When to file Income Tax Return ? рдХрдм рдФрд░ рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдЖрдпрдХрд░ рд░िрдЯрд░्рди (ITR) рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиा ?
- рд▓िंрдХ рдкाрдПं
- X
- рдИрдоेрд▓
- рджूрд╕рд░े рдРрдк
ЁЯФ╖рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि ITR рд╕िрд░्рдл рдХрд░ोрдб़рдкрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддा рд╣ै ?
ЁЯФ╖ рдХ्рдпा рдЖрдкрдиे рдХрднी рд╕ोрдЪा рд╣ै рдХि ITR рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиा рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рднी рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै — рднрд▓े рд╣ी рдЖрдкрдХी рдЖрдп рдЬ्рдпाрджा рди рд╣ो ?
рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें ITR рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдХाрдиूрдиी рдЬ़рд░ूрд░рдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдкрдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХा рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें рд╣рдо рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭेंрдЧे рдХि ITR рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиा рдХрдм рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै, рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдХौрди рд╕ा рдлॉрд░्рдо рд╣ै, рдФрд░ рдЗрд╕рд╕े рдХ्рдпा рдлाрдпрджे рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
- рдХрд░ рдпोрдЧ्рдп рдЖрдп (Taxable Income): рдЖрдкрдХो
рдЖрдпрдХрд░ рд░िрдЯрд░्рди рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХी рдХुрд▓ рдХрд░ рдпोрдЧ्рдп( Total Taxable income) рдЖрдп рдоूрд▓ рдоाрдлी рд╕ीрдоा (Exemption Limit) рдХो рдкाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै,
рдЬो рдЖрдкрдХी рдЖрдпु рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХाрд░рдХों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпे рд╕ीрдоाрдПँ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд
рд╣ैं :
- 60 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рд▓िрдП: 2.5 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдп
- рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХ (60 рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ेрдХिрди 80 рд╕ाрд▓ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рд╡ाрд▓े): 3 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдп
- рд╕ुрдкрд░ рд╕ीрдиिрдпрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ (80 рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдпु рд╡ाрд▓े): 5 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдп
| рдЖрдпु рд╡рд░्рдЧ | рдЫूрдЯ рд╕ीрдоा (FY 2024-25 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░) |
|---|---|
| 60 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо | ₹2.5 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ |
| 60 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдКрдкрд░ (рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХ) | ₹3 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ |
| 80 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдКрдкрд░ (рд╕ुрдкрд░ рд╕ीрдиिрдпрд░ рд╕िрдЯिрдЬрди) | ₹5 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ |
ЁЯФН рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеिрддिрдпाँ рдЬрд╣ाँ рдЖрдп рдХिрддрдиी рднी рд╣ो, ITR рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै :
- рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा (Mandatory Filing): рдЖрдкрдХी рдЖрдп рдХिрддрдиी рднी рд╣ो, рдХुрдЫ рд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЖрдпрдХрд░ рд░िрдЯрд░्рди рдХो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп(Compulsorily) рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬैрд╕े рдХि рдпрджि рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рд╡िрджेрд╢ी рд╕ंрдкрдд्рддि рд╣ो рдпा рдпрджि рдЖрдк рдХंрдкрдиी рдпा рдлрд░्рдо рд╣ो, рдЪाрд╣े рдЖрдкрдХी рдЖрдп рд╕ीрдоा рд╕े рдХрдо рд╣ो।
- рд░िрдлंрдб рдХी рдоांрдЧ (Refund) : рдпрджि рдЖрдкрдиे рдЕрдзिрд╢ेрд╖ рдХрд░(Excess Taxes) рдЪुрдХाрдП рд╣ैं рдпा рдЖрдк рд░िрдлंрдб рдХे рдпोрдЧ्рдп рд╣ैं, рддो рдЖрдкрдХो рд░िрдлंрдб рдХी рдоांрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдпрдХрд░ рд░िрдЯрд░्рди рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।
- рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиा (Carry Forward of losses): рдпрджि рдЖрдкрдиे рдкूंрдЬी рдиुрдХрд╕ाрди (Capital Loss)рдпा рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдиुрдХрд╕ाрди(Business Loss) рдЙрдаाрдпा рд╣ै, рддो рдЖрдпрдХрд░ рд░िрдЯрд░्рди рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рддाрдХि рдЖрдк рдЙрди рдиुрдХрд╕ाрдиों рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ा рд╕рдХें рдФрд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдЖрдп рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕ेрдЯ рдСрдл рдХрд░ рд╕рдХें।
- рд╡िрджेрд╢ рдоें рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рдиा : рдпрджि рдЖрдк рдПрдХ NRI (рдЧैрд░-рдиिрд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдп) рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдкрдХी рднाрд░рдд рдоें рдХрд░ рдпोрдЧ्рдп рдЖрдп рд╣ै, рддो рдЖрдкрдХो рдЖрдпрдХрд░ рд░िрдЯрд░्рди рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
- рдЯीрдбीрдПрд╕ рдХрдЯौрддी рдХे рдоाрдорд▓े рдоें : рдЖрдкрдиे рдЯीрдбीрдПрд╕ рдХрдЯрд╡ाрдпा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЖрдкрдХी рдЖрдп рдЫूрдЯ рд╕ीрдоा рдХे рдиीрдЪे рд╣ै – рдРрд╕े рдоें рд░िрдлंрдб рдХे рд▓िрдП ITR рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
- рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдлॉрд░्рдоों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा: рдЖрдпрдХрд░ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, ITRs рдХो рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдлॉрд░्рдоों рдоें рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдЬैрд╕े ITR-1, ITR-2, ITR-3, ITR-4, ITR-5, ITR-6 рдЖрджि |
ЁЯТб ITR рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рдлाрдпрджे рдХ्рдпा рд╣ैं ?
рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдкрд░ TDS рдХाрдЯा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЖрдкрдХी рдЯैрдХ्рд╕ рдпोрдЧ्рдп рдЖрдп рдирд╣ीं рдмрдирддी, рддो рд░िрдлंрдб рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП ITR рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
рдЕрдХ्рд╕рд░ рд▓ोрди рд▓ेрдиे рдпा рд╡िрджेрд╢ рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкिрдЫрд▓े 2-3 рд╡рд░्рд╖ों рдХे ITR рдоांрдЧे рдЬाрддे рд╣ैं।
рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдШाрдЯा рдЭेрд▓ा рд╣ै (рдЬैрд╕े рд╢ेрдпрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें), рддो рдЖрдк рдЙрд╕ рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЖрдп рд╕े рд╕ेрдЯ-рдСрдл рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं – рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП ITR рднрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
рд╕рдордп рдкрд░ ITR рди рднрд░рдиे рдкрд░ ₹5,000 рддрдХ рдХा рдЬुрд░्рдоाрдиा рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рд╣ै।
|
рдлॉрд░्рдо |
рдХिрди्рд╣ें рднрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП
? |
|
ITR-
1 |
рд╡ेрддрдирднोрдЧी (Salaried), рдПрдХ рдШрд░ рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि, рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕्рд░ोрдд рд╕े рдЖрдп (₹50 рд▓ाрдЦ рддрдХ) |
|
ITR- 2 |
рдпрджि рдЖрдк рдХे рдкाрд╕
рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдШрд░
рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдпा рдкूंрдЬीрдЧрдд рд▓ाрдн
(Capital Gains) рд╣ैं |
|
ITR-
3 |
рдмिрдЬ़рдиेрд╕/рдк्рд░ोрдлेрд╢рди рд╕े рдЖрдп рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि |
|
ITR- 4 |
Presumptive income scheme рд╡ाрд▓े
рд╡्рдпाрдкाрд░ी/рдл्рд░ीрд▓ांрд╕рд░ |
|
ITR-
5 |
LLPs,
рдлрд░्рдо |
|
ITR- 6 |
рдХंрдкрдиिрдпाँ |
|
ITR-
7 |
рдЯ्рд░рд╕्рдЯ्рд╕, NGOs рдЖрджि |
ЁЯМП NRI рдХ्рдпा рдХрд░ें ?
рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдПрдХ NRI рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рднाрд░рдд рдоें рдЖрдкрдХी рдЖрдп рдЯैрдХ्рд╕ेрдмрд▓ рд╣ै – рдЬैрд╕े рдХिрд░ाрдпा, рдм्рдпाрдЬ рдЖрджि – рддो рдЖрдкрдХो рднी ITR рднрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
Note : NRI рдХो ITR-2 рдлॉрд░्рдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
ЁЯУЪ Case Study:
рд░ीрддा, рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдЯीрдЪрд░, рдХी рд╕ाрд▓ाрдиा рдЖрдп ₹2.6 рд▓ाрдЦ рдеी – рдпाрдиी рдЯैрдХ्рд╕ рд╕े рдЫूрдЯ। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे ITR рдирд╣ीं рднрд░ा। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рд▓ोрди рдХे рд▓िрдП рдЕрдк्рд▓ाрдИ рдХिрдпा, рддो рдмैंрдХ рдиे рдкिрдЫрд▓े 2 рд╡рд░्рд╖ों рдХा ITR рдоांрдЧा।
рдЕрдм рдЙрди्рд╣ें рд░ेрдЯ्рд░ोрд╕्рдкेрдХ्рдЯिрд╡ рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиा рдкрдб़ा।
рдЗрд╕рд╕े рдХ्рдпा рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं ?
ITR рд╕िрд░्рдл рдЯैрдХ्рд╕ рдмрдЪाрдиे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдлाрдЗрдиेंрд╢िрдпрд▓ рдЯ्рд░ैрдХ рд░िрдХॉрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
❓ FAQs :
рд╣ां, рдЦाрд╕рдХрд░ рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд▓ॉрди рд▓ेрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдпा рдШाрдЯा рдХैрд░ी рдлॉрд░рд╡рд░्рдб рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं।
рд╕ाрдоाрди्рдпрддः 31 рдЬुрд▓ाрдИ (рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд░िрдЯрд░्рди рдХे рд▓िрдП), рд▓ेрдХिрди рдХрднी-рдХрднी рдЗрд╕े рдмрдв़ाрдпा рднी рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕рд░рд▓ рдоाрдорд▓ों рдоें рдЦुрдж рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиा рд╕ंрднрд╡ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдЯिрд▓ рдоाрдорд▓ों (NRI, рдмिрдЬ़рдиेрд╕ рдЖрджि) рдоें рдЯैрдХ्рд╕ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рдХी рдорджрдж рд▓ेрдиा рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै।
ЁЯСЙ рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рдирд╣ीं рдкрддा рдХि рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдХौрди рд╕ा ITR рдлॉрд░्рдо рд╕рд╣ी рд╣ै? рдпा рдЖрдк рд╕рдордп рдкрд░ рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рдиा рднूрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं?
ЁЯСЗ рдиीрдЪे рдХрдоेंрдЯ рдХрд░ें рдпा рд╣рдорд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ें — рдоैं рдПрдХ рдЯैрдХ्рд╕ рдХंрд╕рд▓्рдЯेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдкрдХी рдкूрд░ी рдорджрдж рдХрд░ूंрдЧा।
For Consultancy services mail us at : advocateguptaabhinav@gmail.com
- рд▓िंрдХ рдкाрдПं
- X
- рдИрдоेрд▓
- рджूрд╕рд░े рдРрдк
рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें